Menü

Jean Rousselot’un Saptaması

Jean Rousselot adındaki Fransız ozanı ve eleştirmeninin ilginç bir saptaması var: Mücevher şiir dönemi geçmiştir, diyor, birer biblo güzelliğindeki soneler, soğuk hesaplara dayanan güzel şiirler dönemi geride kalmıştır.



Bu ilginç saptamaya dayanarak şöyle diyebiliriz: On dokuzuncu yüzyılın güzeli metafizik kökenli estetik kitaplarında kalmıştır. Çağımızın kendine özgü yeni bir güzel anlayışı vardır düşüncesi de sanırım sakattır, çünkü güzel ideası göreceliğe düştüğü anda yok olur. Nitekim günümüz estetiği güzeli araştıran bir metafizik dalı olmaktan çıkmış, güzel sanatları inceleyen bir bilgi dalma dönüşmüştür.

İşte bu yüzdendir ki, kimi ozanlarımızın, bir yandan eskiye karşı çıkarken bir yandan şiirlerini ondokuzuncu yüzyıl estetiğine yaslamak istemeleri beni şaşırtı yor. Benzeri bir tutum Rousselot’yu da tedirgin etmiş, birtakım gerçeküstücü ozanların tıpkı Parnas ozanlarının şiirleri gibi yontulmuş, parlatılmış yapmacık sayıklamalarını (faux delire) örnekler vererek yeriyor.



Kimi ozanlarımızsa, mızmız ve yapay duyarlığın yerine insanı bütünüyle kavramak savında olan bir lirizmin peşine sanki düşülmemiş gibi, çağdaş görünümlü ama yapay duygusallığı aşmayan şiirler yazıyorlar.

Bence bütün bunlar şiirimizin öteki çağdaş sanatlarla yeterince içli dışlı olmamasından kaynaklanıyor. Akımlar, sanatların yalnız bir kolunu değil, bütün kollarını birden kavrar. Şiirde uç veren bir eğilim resimde, müzikte, mimarlıkta da etkisini gösterir. Fransız sembolizminin şiirde Mallarme’si varsa, müzikte Debussy’si, resimde Manet’si, Monet’si var. Gerçeküstücülüğün şiirde Eluard’ı varsa, resimde Picasso’su, Dali’si, Ernst’i var. Müzikte ise bir sürü ünlü.



Şiirde çağdaşlığı ararken müziğe, resme, yontuya bakmak bizi hem uyarır, hem de güvenle götürür gideceğimiz yere.

Genç ozanlara derim ki: Öteki çağdaş sanatlarla şiiriniz arasında bir bağlantı kuramıyorsanız, kusuru kendinizde arayın. Hoşa giden değil, sarsıcı çarpıcı!

(Alıntıdır. Bkz. https://www.tozlumagazin.net/shop/urun/gosteri-dergisinin-1986-tarihli-64-sayisi/)

22.10.2020 00:38

Kategoriler:   Bayat Haber

Yorumlar