Menü

Malik Aksel

Ressam (Selanik 1903).

Kişiliği ve resim tekniğiyle kendine özgü bir sanatçı olan Malik Aksel’i belirli bir akıma, herhangi bir okula bağlamak zor. Olsa olsa ulusal resim akımından sayılabilir ama, aynı akımdan öbür ressamların kullandığı o özel üslubu, o yersel üsluplaştırmayı, ya da eserlerine belli bir çeşni katmak çabasıyle zorlanmış orijinalliği Aksel’de bulamayız. Aksel, bağımsız bir teknikle, belki de anlatımcılığa yakın bir üslûpla daha çok yerli konu ve temaları işleyen bir düzenlemeler ressamıdır. Sivas Kale mahallesi, Köylü kızlar, Halı dokuyan kadınlar, Bayram yeri gibi resimlerinde Aksel, aradığı yersel çeşniyi teknik ve üslupla değil, sadece konu ve tema ile verir seyircisine.



Ortaöğrenimini Beyazıt Numune Okulu’nda tamamlayan Aksel, bir yarışma sınavını kazanarak devlet hesabına Berlin Akademisi’ne gönderildi. 1932’de yurda dönünce Ankara Resim Öğretmen Okulu ve Gazi Eğitim Enstitüsü’nde resim öğretmenliği yaptı, emekli oluncaya kadar da İstanbul Çapa Eğitim Enstitüsü’nde resim atelyelerini yönetti.

Aksel’de ılımlı, ölçülü, hiç bir zaman aşırılığa kaçmayan, gösterişten uzak bir kişilik sezilir. Alman anlatımcılığıyle izlenimciliğinden esinlemeler okunabilen yağlı ve suluboya resimlerinde, gravür ve desenlerinde pişkin renk değerlendirmeleri, gevşek, yumuşak bir çizgi sistemi görülür. Bu gevşeklik, bu yumuşaklık zaman zaman naif (safyürek) üsluba yaklaşırsa da Aksel’i safyürek bir sanatçı bilmek yanlış olur. Aksine aydın, kültürlü bir kişidir ve kimi resimlerinde görülen saflık, sanattaki içtenliğinin, dürüstlüğünün dışa vuruşudur.



Aydın, kültürlü bir ressam dedik, Aksel’e; gerçekten de sayılı plastik sanat yazarlarımızdan, eleştirmenlerimizden biridir ve türk halkı sanatı, folkloru, üstüne incelemeleriyle değerli bir araştırmacı olduğunu ispatlamıştır. Bu araştırmacı ruhu ve osmanlı devrinin süsleme sanatlarıyle anadolu halk sanatlarına duyduğu merak, Aksel’i öteden beri bilinen akademik yollardan uzaklaştırımış, pek değinilmemiş konularda derinlemesine araştırmalar yapmağa yöneltmiştir.

Türk folklorunda kuş evlerinin ve kuşların yerini araştırmak kimin aklına gelirdi?

Halk resimleriyle resim-yazılar da Aksel’i ilgilendirirdi. Taşbasması eski halk resimlerinden zengin bir koleksiyon derleyen sanatçı, bir kitabında da, hem yazı hem resim niteliği taşıyan bu ilgi çekici sanatı örnekleriyle anlatır. Çağdaş türk yazarları makale serisi’nin ikinci kitabı olan Sanat ve folklor’da Aksel, çeşitli gazete ve dergilerde yayımlanan yazılarını bir araya toplar. En eskisi 1942 tarihli olan bu makalelerde, bazen ağırbaşlı bir estetikçi, bazen titiz bir inceleyici ve araştırmacı, bazen de usta bir hidivci olarak karşımıza çıkar.



Resimlerinde sanki biraz utangaç, bir parça çekingenmiş gibi gözüken sanatçıyı yazılarında oldukça gözüpek, gerçekleri söylemekten çekinmeyen biri olarak bulursunuz. Güzel Sanatlar Akademisi’nin 1969’da düzenlediği toplu sergide kendini kabul ettiren ressam Malik Aksel’in yanı sıra, ülkesinin sanat hayatıyle yakından ilgilenen, sert eleştirilerini esirgemeyen bir de yazar Malik Aksel var. Yine de hiç kuşkusuz Malik Aksel’in asıl benliği ressamlığındadır.

(Alıntıdır. Bkz. https://www.tozlumagazin.net/shop/urun/turkiye-1923-1973-ansiklopedi-grubu)

26.12.2020 21:03

Kategoriler:   Kim Bunlar

Yorumlar