Menü

Salvador Dali ile 7 Gün

«Nicedir, kendi kendime soruyordum: Salvador Dali niçin şarkı söylemez, diye… Sanat alanının hemen her dalında neye el attıysa üstesinden gelen ve bu konuda zirveye çıkıveren adam, elbette bizim sahamıza da bir fırtına gibi girecekti. Ve, her zaman olduğu gibi, olmadık bir denemeden daha yüz akı ile çıkmış çağımızın tek sanatçısı olarak herkesi hayretler içinde bırakacaktı.

«Birçokları, Salvador Dali adını ‘çılgın’, ‘deli’ gibi sıfatlarla birlikte anarlar. O, açık saçık hikayelere bayılan sosyete çevrelerine en resmi toplantılarda anlattıklarıyla şuh çığlıklar attıran, olur olmaz yerde reklam yapmak için boy gösteren, kafasının sanat yönünden çok ticari yönü ağır basan bir çeşit soytarıdır bu kişilerin gözünde. Açık söylemek gerekirse, ben de uzun yıllar onu aynı gözle görmüştüm. Fakat eserlerine ilgi gösterdikten sonra kanaatim değişti. Hele gerçek sanat alanında eşsiz dehası ile nasıl ustaca at oynattığına tanık olunca onun hakkında bambaşka bir düşünceye sahip oldum. Ben, Dali’yi daha iyi tanıyayım derken, o eserleri, sanatı ile beni biraz daha fethetti. Araştırmalarım, beni, son derece zeki, yaptığı gösterileri fersah fersah aşan ve çok daha derinliği olan bir adamla karşılaştırdı: Böylece, şair, Dali, yazar Dali ve dört başı mamur sanatçı Dali’yi tanıdım.

Salvador Dali ile 7 Gün«Bu ünlü kişi ile tanışmamı bir tesadüfe borçluyum. Geçen yıl ‘Grand Prix’ isimli filmimin ilk gecesinde bulunmak üzere New York’a gitmiştim. Niyetim orada topu topu üç veya dört gün kalmaktı. Bir dost beni ona tanıştırdı. Dali, Antonioni’nin bütün dünyada yankılar uyandıran ‘Blow Up’ isimli filminin oynadığı sinemadan çıkıyordu. Baktım başının üstünde ne bir salata sepeti var, ne de Merihlilere özenip sırtına yaldızlı elbiseler giymiş. Her zamanki gibi muhteşem bıyıklarının ucunu iyice kıvırmıştı ve yanından hiç ayırmadığı topuzlu bastonunu sallaya sallaya geliyordu. Onu kendisinden başka kimseyi beğenmemek, hangi alanda olursa olsun başka bir sanatçı tanımamakla itham ederler. Oysa ayak üstü konuşmasmda ‘Blow Up’ı ne kadar beğendiğini söyledi ve Antonioni hakkında bir alay övgü sıraladı.

«Çeşitli renklerde elbiseler giyen, hippilerin en ünlüsü olarak bilinen, beyanatları ile birçoklarını çileden çıkaran ve sanatın her alanında hangi taşı kaldırırsanız altından fırlayı veren bu şahsı daha yakından tanımak istemez misiniz? Dali, İspanya’nın Catalan bölgesinde dünyaya gelmiş. Babası noter. Fakat ailesi, sanata ve özellikle resme ilgi duyduğu için Dali, geleceği bakımından bereketli bir çevrede yetişmiş. Onun skandal yaratma, etrafındakileri şaşırtma merakı iddiaya göre taa çocukluk çağından başlar. Tahsilini erkenden terk etmiştir ve akıma ne eserse onu yapmaktadır. Büyütüldüğü Cadaques isimli küçük şehirde herkes babasına böyle bir evlada sahip olduğu için acıyarak bakmaktadır. Delikanlılık sınırım henüz aşmış bulunan Dali, daha o zamandan saç ve favorilerini uzatmaya başlamıştı. Ve yine, daha o zamandan, her gittiği yere başı altın topuzlu bastonunu da taşımayı alışkanlık edinmişti. Onun hayatta bir tek gayesi vardı: Resim İdealini gerçekleştirmek için Madrit Güzel Sanatlar Okulu’na yazıldı. Ve başkentten def edileceği güne kadar beş yıl aralıksız burada kaldı. Doğduğu şehre aşık olan Dali, yine dönüp dolaşıp Cadaques’e gelmişti.

«Bugün, Dali’nin evi yine Cadaques’dedir ve şahane Lligat limanına bakar. Aslında buna pek ev de denilemez ya… Düzensiz yapılmış, irili ufaklı fakat her bölümü bir diğerine nispetle basamak basamak yükselen bir yapılar dizisidir bu. Her bölümü uzun bir koridor birleştirir. Eşi Gala Dali, kocasının her hareketini olgunlukla karşılar.

Salvador Dali ile 7 Gün«Dali, mübalağasız, bildiği yabancı dilleri yeryüzünde en iyi konuşan insanlardan biridir. Belki kendinden biraz fazla bahseder. Fakat içi sanat heyecanı ile kaynayan, kafası her an bin bir yeni fikre gebe olan bir insan, bunları açığa vurmaz da ne yapar? O da hayatının her köşesine bu olağan üstü fikirlerini serpiştirmiştir. Mesela evinin bahçesinde hiç bir bitkiye rastlayamazsınız. Yalnız gelişigüzel yerleştirdiği otomobil lastiği öbekleri görürsünüz. Bir de garip şekilli heykeller yer alır bu bahçede.

«Çocuklardan ve hayvanlardan nefret ettiğini de bizzat onun ağzından duydum. Buna da sebep olarak kendi dehasını gösteriyordu. ‘İnsan bir dahi olunca çocuksuz yaşamalı. Çünkü dahilerin çocukları daima çekilmez mahluklar olur,’ diyordu. Evindeki tek hayvan bir yaban kedisidir. Bu arada hediye olarak verilen içi saman doldurulmuş bir ayıyı menekşe rengine boyamış, boynuna hippileri imrendirecek bin bir renkli gerdanlıklar asmış ve bunu bir şemsiyelik haline getirip evinin holüne oturtmuştur.

«Evinin her yanı ayn bir garabet örneğidir. Bir köşesine ‘Sümüklüböcek Odası’ adını vermiştir. Burada dev bir buğday tanesi ile ışıklı bir sümüklüböcek azmanı odanın tek eşyasını teşkil eder. Bir diğeri de ‘Yumurta Salonu’dur. Dali’ye kalsa evin kütüphanesini de ağıl haline sokacak, içi doldurulmuş koyunlardan raf veya çekme yapıp kitaplarını buraya yerleştirecek, yerlere de ottan dokunmuş halılar serecekti. Bereket eşi Gala karşı koymuş ve ressamın bu hevesi de kursağında kalmıştır.

«Bu yaz, Dali’nin davetlisi olarak Cadaques’deki evinde bir hafta kaldım. Şimdi her günümü gerçekten çok iyi değerlendirdiğime inanıyorum. Bir yanda hayran olduğum bir tablosu duruyor, yanında zevkle okuduğum bir yazısını görüyor, onların hemen yanında da kendinden gayet emin hali, arkasından deli diye bahsedilmesinden adeta zevk aldığını gösteren tavırları ile Dali dolaşıyordu. Bence, kim ne derse desin o, bir dahidir.»

(Alıntıdır. Bkz. https://www.tozlumagazin.net/shop/urun/ses-dergisinin-1968-tarihli-48-sayisi)

10.08.2019 22:54

Kategoriler:   Ana Sayfa

Yorumlar

  • Yayınlandı: 25 Ağustos 2015 13:52

    Nuran Namlı

    sanatın herşeyini gerçekleştiren adam dali
  • Yayınlandı: 7 Eylül 2015 18:32

    SALİHA CAN

    salvador dali hippilere dönmüş :D
  • Yayınlandı: 7 Eylül 2015 18:33

    SUZAN İLERi

    çok başarılı bir ressamdı aynı zamanda ilginç bir tipi vardır :d