Menü

Zeki Müren’e Rakip

Zeki Müren'e RakipBir «Katibim» türküsü vardı. Kafes arkasında yaşanılan devrin feraceli, setre pantolonlu devrin en popüler türkülerinden biriydi. Sonra zaman geçti. Feraceler çıkarıldı, çarşaflar atıldı. Giyimde büyük ihtilallerin birbirini kovaladığı döneme gelindi. Ama «Katibim» türküsü, Üsküdarlı Katibin efsaneleşen hikayelerini de peşinde sürükleyerek adeta zamana meydan okudu. Yediden yetmişe herkes, yine «Üsküdar’a Gideriken Aldı da Bir Yağmur» u demeden edemedi. Hele Eartha Kitt adlı bir kadın yurdumuza gelip de şarkıyı o tatlı sesiyle söyleyince, Amerika’da plak haline getirilince «Katip» devrinden daha da meşhur oldu. O kadar meşhur oldu ki, filme bile alındı. Abdurrahman Palay «ilk katip» olarak beyazperdede arz-ı endam etti.

Sonra? Sonra «Katibim» in melodisi dillerden, güftesi hafızalardan çekilip kendini mazinin bitmez tükenmez karanlığına gömdü. Arada bir gazinolarda çalınıp söylenmese, İstanbul Radyosu bir bölümünü «sinyal müziği» olarak almasa belki de tamamen unutulacaktı.

Aradan yıllar geçti ve bugün ünlü «Katip» yine eskisi kadar konuşulmaya başlandı. Bugünlerde özellikle sinemayla ilgili olan herkesin ağzında bir «Katibim» lafıdır dolaşıyor. Peki ama buna sebep ne? Söyliyelim: İlk ve en önemli sebep şu: Yılda bir filim çevirmeyi artık prensip haline getiren Zeki Müren, «Katibim» filmini çeviriyor. Üstelik, «Bu, benim ilk filmim» diyecek kadar da iddialı girişiyor bu işe. İkinci sebep de şu: Yıllardan beri «bizim» diye bellediğimiz türkünün aslının «İskoç» olduğu yolunda bir iddia atıldı ortaya. Durun daha bitmedi. Türküde adı geçen «Katip» in kanuni varisleri olduğunu iddia eden birkaç kişi de Telif Hakları Kanunu’nu ortaya sürüp hak iddia ediyorlar. Bütün bunların dışında başka bir sebep daha size: 1955 yılında çevrilen ilk «Katibim» in yapımcısı, 13 yıllık bir aradan sonra filmini tekrar vizyona çıkarmak üzere… Böylece bunlar hep birbirine eklendi ve yerli sinemada bir «Katibim» olayı doğdu. Biz de önce işe eski «Katip» ten başladık ve ilk olarak o filmi yapan Şevket Aktunç’la konuştuk.

ON ÜÇ YILLIK KATİP

Zeki Müren'e RakipŞevket Aktunç kendi ifadesiyle 1955 yılında çevirdiği ilk filmi için hiç bir masraftan kaçınmamış. Filim ona 400.000 liraya mal olmuş. 2 yıl sonra filmi piyasadan çekmiş.

– «Tabii filmi yaparken kesenin ağzını iyice açışımın da, vizyonunu tamamlamadan piyasadan çekişimin de bir sebebi vardı,» diyor. «Ben o filim için eski zaman gemisi bulamamış ve filmim gerçeğe uygun olsun diye tersaneden gemi çıkartmıştım. Sonra filmimi çekerken Karaköy’de eski vapur iskelesi vardı, meydan eski halini muhafaza ediyordu. Bir Göksu alemi için tam 400 figüran kullanmıştım. Düşüncem şuydu: Aradan yıllar geçecek ve mekanlardan bazıları şekil değiştireceklerdi. Üstelik nesil de değişecekti. Tekrar piyasaya çıkardığım zaman filmimin «eski» oluşu onun değerini azaltmayacak, aksine artıracaktı. İşte beklediğim an geldi. Yeni afiş bastırıyorum. 13 yıl önce çevirdiğim filmi bu yıl tekrar vizyona sokacağım.»

Şevket Aktunç bunları söyledikten sonra filminde kalabalık bir artist kadrosunun bulunduğunu, «Senaryosunu Oğuz Özdeşin yazdığı filimde, Katip rolünü Abdurrahman Palay oynuyordu,» dedikten sonra, Turgut Özatay, Gül Gülgün, Hümaşah Hiçan, Necdet Tosun, Dursune Şirin, Lebibe Çakın, Muzaffer Nebioğlu, Nubar Terziyan, Asım Nipton ve merhum Settar Körmükçü’nün de rol aldığını ilave ediyordu.

TARİHİN TEKERRÜRÜ MÜ DERSİNİZ?

Zeki Müren'e RakipŞevket Aktunç, «İkinci bir ‘Katibim’ piyasaya çıkarsa adlî mercilere müracaat edeceğim,» diyordu. Bu durum aklımıza ister istemez Aliki Vuyuklaki’nin sebep olduğu bir ihtilafı getirmişti. Bundan 6 yıl önce Şevket Aktunç Aliki Vuyuklaki’nin filimlerini getirmiş, Birsel’ler de Aliki’yi yurda getirip onunla «Sıralardaki Heyecanlar» adlı filmi yapmışlardı. Bu arada Şevket Aktunç’la Birsel’ler bir polemiğe girmişlerdi. Şevket Aktunç’un sözlerini dinledikten sonra «Acaba tarih tekerrür mü ediyor?» diye düşünmemek imkansızdı. Çünkü yeni Katibim» in yapımcısı Birsel kardeşlerin küçüğü Özdemir Birsel’den başkası değildi. ÖZDEMİR BİRSEL NE DİYOR?

Bizden Şevket Aktunç’un sözlerini dinleyen özdemir Birsel ise konuşmaya bir hatırasını anlatmakla başladı:

– «1959 yılında Metin Erksan’la ‘Dokuz Dağın Efesi’ filmini yaptık. Biliyorsunuz, o filim Çakırcalı Efe’nin hayatını anlatıyordu. Meğer Turgut Demirağ da bizden tam dokuz yıl önce ‘Çakırcalı’ diye bir filim yapmış. Bizim ‘Dokuz Dağın Efesi’ni yaptığımızı duyunca tuttu, eski filmini piyasaya çıkardı, ama umduğu neticeyi alamadı. Gelelim hak iddia edenlere… Biz 30.000 katipten birinin hayatını filme alıyoruz. Üstelik size çok enteresan bir şey daha söyliyeyim. Senaryoyu yazan Sadık Şendil’in dedesi de katipmiş, o da Üsküdar’da otururmuş. Eğer her Üsküdarlı katibin varisi olduğunu söyleyip hak iddia edecek olursa işimiz var demektir.»

VE YENİ KATİBİM: ZEKİ MÜREN

Zeki Müren'e RakipBu konuda son olarak Zeki Müren’le konuştuk. Zeki Müren, Katibim’in aslında bir İskoç melodisi olduğunu «zannetmiyor» ve, «Katibim’in ölçüsü dü – yek’tir. Bilindiği gibi dü – yek tamamen Şark’a has bir ölçüdür,» diyordu. Kendi oynadığı filimle birlikte eski filmin de piyasaya çıkarılacağı haberini ise sevinçle karşıladı. «Daha iyi,» dedi. «Mukayese imkanı doğar böylece.»

Yazının başından beri, «Katip, Katip» dedik durduk. Peki nasıl bir insan bu katip? Efendim, bir ansiklopediye göre türküde adı geçen «katip» efemine bir tipmiş. Buna karşılık halk arasında dolaşan bir rivayete göre de İskoçyalı’lara mal edilen türküyü aslında Üsküdar’da oturan ve katibe aşık olan bir paşa hanımı bestelemiş. Aynı konuda bir de ünlü sanatçının fikrini alalım dedik. İşte Zeki Müren’in söyledikleri:

– «Katip için filme başlamadan önce de, sonra da bazı şeyler söylendi, bazı şeyler yazıldı. Bunların hangisi gerçek, hangisi yakıştırma bilemem tabii. Ama filimde benim canlandırdığım tip ne çıtkırıldım, ne de nazenin. Nazik, kibar, tam bir İstanbul efendisi, yani tam bir Üsküdarlı katip.»

(Alıntıdır. Bkz. https://www.tozlumagazin.net/shop/urun/ses-dergisinin-1968-tarihli-44-sayisi)

10.08.2019 23:12

Kategoriler:   Ana Sayfa

Yorumlar

  • Yayınlandı: 24 Ağustos 2015 16:48

    Belis Badem

    Zeki Mürene kimse rakip olamaaaaaaaz
  • Yayınlandı: 24 Ağustos 2015 17:24

    ANIL KUŞÇU

    katılıyorum zeki müren ayrı idi sesi oyunculuğu bambaşka birisiydi.
  • Yayınlandı: 4 Eylül 2015 14:13

    NUR HAYAT YÜZEN

    zeki mürene nasıl rakip olucakmış akıl işi değilmiş gerçekten :D